W miniony wtorek 24 lutego br. w Dzienniku Ustaw opublikowano ustawę z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 203), która wejdzie w życie 5 marca 2026 r. ZOBACZ
Nowe przepisy dostosowują polski system prawny do decyzji Rady UE o przedłużeniu ochrony czasowej do 4 marca 2027 r., jednocześnie kończąc funkcjonowanie nadzwyczajnych rozwiązań obowiązujących od 2022 r. wprowadzonych na mocy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. ZOBACZ
Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje.
Ochrona czasowa nadal obowiązuje – zmienia się podstawa prawna
Ochrona czasowa nie wygasa 5 marca 2026 r. Od tej daty legalność pobytu obywateli Ukrainy korzystających z ochrony czasowej będzie wynikać z art. 106 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, a nie ze specustawy.
Oznacza to:
- przejście do systemu ogólnego udzielania ochrony czasowej (art. 106 i n. ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP)
- większą formalizację zasad,
- jednoznaczne mechanizmy wygaśnięcia ochrony.
Tym samym nowa ustawa nie kończy ochrony czasowej, lecz kończy pewien etap rozwiązań nadzwyczajnych.
Od 5 marca 2026 r. ochrona czasowa będzie potwierdzana przede wszystkim poprzez status UKR w rejestrze PESEL oraz dokument elektroniczny w aplikacji mObywatel.
Uprawnienia studenckie będą więc ściśle powiązane z utrzymaniem statusu ochrony czasowej – na mocy art. 324 ust 2 i3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Konsekwencje dla studentów
Nowa ustawa nie odbiera automatycznie prawa do:
-
bezpłatnych studiów stacjonarnych w języku polskim,
-
ubiegania się o stypendium socjalne,
-
innych świadczeń studenckich.
Uprawnienia te przysługują tak długo, jak długo student posiada status ochrony czasowej (UKR).
Utrata statusu UKR (np. w związku z uzyskaniem karty pobytu, w tym także ze statusem CUKR) może skutkować:
-
koniecznością wnoszenia opłat za studia,
-
utratą prawa do stypendium socjalnego.
Co oznacza to dla uczelni?
Od 5 marca 2026 r.:
-
kluczowym elementem weryfikacji będzie status UKR w rejestrze PESEL,
-
dokument elektroniczny w aplikacji mObywatel może stanowić dowód pomocniczy,
-
status będzie wygasał automatycznie w razie uzyskania dokumentu pobytowego,
-
konieczna może być aktualizacja regulaminów świadczeń,
-
wskazane jest wprowadzenie procedur okresowej weryfikacji statusu.
Już wkrótce szczegółowa analiza na blogu
Już niebawem na naszym blogu opublikujemy szczegółowy wpis analizujący przepisy przejściowe, konkretne podstawy prawne oraz praktyczne konsekwencje dla działów kształcenia i spraw studenckich.