W miniony poniedziałek 25 maja br. w Dzienniku Ustaw opublikowano ustawę z 30 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o języku polskim oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Nowelizacja wprowadza największe od wielu lat zmiany w systemie poświadczania znajomości języka polskiego jako obcego.
Dla uczelni wyższych oraz osób zajmujących się rekrutacją kandydatów zagranicznych szczególnie istotne są przepisy dotyczące możliwości uzyskania certyfikatu bez konieczności zdawania egzaminu oraz nowe rozwiązania organizacyjne w systemie certyfikacji.
Co już obowiązuje?
Już od 9 czerwca 2026 r. wchodzą w życie przepisy, które rozszerzają katalog osób mogących uzyskać certyfikat znajomości języka polskiego jako obcego bez przystępowania do egzaminu. Dotyczy to przede wszystkim osób, które ukończyły określone typy szkół za granicą prowadzących nauczanie w języku polskim oraz spełniają warunki wskazane w ustawie. Zmianie uległy również poziomy biegłości językowej potwierdzane na podstawie ukończonych studiów lub szkół.
Zmiany te mają szczególne znaczenie w kontekście rekrutacji na studia prowadzone w języku polskim.
Najważniejsze zmiany od 1 stycznia 2027 r.
Pozostała część nowelizacji zacznie obowiązywać 1 stycznia 2027 r. i obejmuje kompleksową przebudowę systemu certyfikacji języka polskiego jako obcego.
Najważniejsze rozwiązania to:
- nowe zasady organizowania egzaminów oraz bardziej szczegółowe obowiązki podmiotów uprawnionych do ich przeprowadzania;
- rozszerzenie zadań Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego;
- zwiększenie roli NAWA w obsłudze systemu certyfikacji;
- możliwość uzyskania duplikatu certyfikatu w przypadku jego utraty lub zniszczenia;
- nowe zasady dokumentowania przebiegu egzaminów i prowadzenia dokumentacji;
- możliwość dostosowania egzaminów do potrzeb osób z niepełnosprawnościami i osób ze szczególnymi potrzebami;
- nowe zasady dotyczące ponownego sprawdzania prac egzaminacyjnych;
- zmienione wymagania wobec podmiotów ubiegających się o uprawnienia do organizowania egzaminów;
- nowe regulacje dotyczące komisji egzaminacyjnych, wizytacji oraz nadzoru nad egzaminami.
Dlaczego zdecydowano się na zmiany?
Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, podstawowym powodem nowelizacji jest gwałtowny wzrost zainteresowania certyfikatami języka polskiego jako obcego. Jeszcze w 2017 r. do egzaminów przystąpiło 2 803 osób, natomiast w 2024 r. było ich już 21 781. Dodatkowym impulsem stały się przepisy wymagające od części kandydatów zagranicznych na studia potwierdzenia znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej B2.
Projektodawca podkreśla również, że nowelizacja ma usprawnić funkcjonowanie całego systemu certyfikacji, zwiększyć jego przejrzystość oraz dostosować go do rosnącej liczby kandydatów.
Co oznacza to dla uczelni?
Nowe przepisy będą miały praktyczne znaczenie przede wszystkim dla:
- uczelni prowadzących rekrutację kandydatów zagranicznych,
- osób odpowiedzialnych za weryfikację dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego,
- jednostek współpracujących z kandydatami z zagranicy,
- podmiotów organizujących państwowe egzaminy z języka polskiego jako obcego.
Zmiany warto uwzględnić już podczas przygotowywania rekrutacji na kolejne lata akademickie, ponieważ część nowych rozwiązań wpływa na sposób potwierdzania znajomości języka polskiego przez kandydatów na studia.
W AMS Pracowni Szkoleniowej na bieżąco monitorujemy przepisy wykonawcze do ustawy oraz analizujemy ich wpływ na proces rekrutacji cudzoziemców i funkcjonowanie uczelni. W najbliższym czasie opublikujemy również szczegółowe omówienie wszystkich zmian istotnych z punktu widzenia szkolnictwa wyższego.